ค้นหา
  • UserScientist

Affordance คืออะไร

อัพเดตเมื่อ: 11 เม.ย. 2018

Affordance

Affordance คือ ตัวบ่งบอกการใช้งาน เป็นสิ่งที่ทำให้เรารู้ว่าเราจะทำอะไรกับมันได้บ้าง ดังเช่นในภาพประตูด้านล่าง ที่ด้านนึงมี Affordance ให้เราผลักมันได้ (แต่ดึงไม่ได้) และอีกด้านนึงมี Affordance ให้เราดึงมันได้



นักจิตวิทยา James J. Gibson ได้ให้คำนิยามของ “Affordance” ในปี 1977 ว่าเป็น การกระทำที่เกิดขึ้นกับสิ่งของ โดยที่สิ่ง ๆ นั้นมีคุณสมบัติ หรือ ตัวบ่งบอกการใช้งาน ให้เราทราบว่าเราควรใช้มันอย่างไร เช่น

1. เกลียวฝาขวดน้ำ (คุณสมบัติของสิ่งของ) ทำให้เกิดการบิด (การกระทำ)

2. บานประตู (คุณสมบัติของสิ่งของ) ทำให้เกิดการดึง หรือ ผลัก (การกระทำ) เป็นต้น


หลังจากนั้น Don Norman ได้กำหนดคำว่า “Perceived Affordance” ขึ้นมาใหม่ เพื่ออธิบายว่า การรับรู้ หรือ ความเข้าใจของคนเราที่มีต่อ ตัวบ่งบอกการใช้งาน (Affordance) นั้นแตกต่างกัน ขึ้นอยู่กับ เป้าหมาย, ความเชื่อ, ความสามารถ หรือ ประสบการณ์ที่ผ่านมา เช่น

1. เกลียวฝาขวดน้ำธรรมดาอาจเป็นสิ่งใหม่สำหรับคนบางคนที่ไม่เคยเห็นเกลียวขวดน้ำอันนี้มาก่อน (เค้าไม่รู้ว่าจะใช้มันอย่างไร เพราะไม่เคยมีประสบการณ์บิดเกลียวขวดน้ำนี้มาก่อน)

2. บันได มีขั้นบันได เป็นตัวบ่งชี้การใช้งานให้คนปกติสามารถขึ้นไปในชั้นที่สูงขึ้นได้ แต่สำหรับคนพิการ ตัวบ่งชี้การใช้งานนี้ ไม่สามารถใช้การกับเค้าได้ (เค้าไม่สามารถใช้งานได้เนื่องจากความสามารถทางร่างกายไม่เอื้ออำนวย) เป็นต้น


เราสามารถออกแบบ ‘คำใบ้’ บางอย่างให้กับสิ่งของเพื่อบอกผู้ใช้งานว่า จะใช้มันอย่างไรได้ เช่น

1. แผ่นเหล็กที่ติดบนประตู คือคำใบ้บอกผู้ใช้ว่า "สามารถผลักได้ตรงนี้"

2. ห่วงบนฝาขวด คือคำใบ้เพื่อบอกผู้ใช้งานว่า "สามารถดึงตรงนี้เพื่อเปิดได้"


ซึ่งตัวบ่งบอกการใช้งาน (Affordance) ถูกจำกัดให้ใช้งานได้เฉพาะการกระทำที่ถูกต้องเท่านั้น เช่น

1. เกลียวขวดน้ำ ไม่สามารถถูกบิดให้แน่นขึ้นไปอีกได้ ถ้าหากขวดน้ำมันปิดอยู่แล้ว

2. บานประตูที่มีแต่แผ่นเหล็ก ไม่มีมือจับก็บังคับให้ผู้ใช้ต้องผลักเท่านั้น ไม่สามารถดึงได้


ซึ่งแนวความคิดนี้ได้ถูกนำมาใช้พิจารณาในการออกแบบว่า ผู้ใช้งาน (user) จะไม่รู้ว่าต้องใช้งานอุปกรณ์หรือผลิตภัณฑ์นั้นๆ อย่างไร ถ้านักออกแบบไม่ได้ออกแบบให้เกิดตัวบ่งบอกการใช้งาน (Affordance) ไว้ให้เหมาะสม ซึ่งส่งผลทำให้เกิดพฤติกรรมการใช้งานที่ผิดไปจากที่ผู้ออกแบบต้องการ เช่น ประตูเลื่อนที่มีหูจับเหมือนประตูที่มี Affordance ให้ผลักหรือดึงได้ มักจะพังเร็ว เพราะ user ไม่รู้ว่าต้องใช้ประตูโดยการเลื่อน เป็นต้น


คำแนะนำเล็กน้อย:

ควรตรวจดูว่างานออกแบบของคุณมี Affordance ที่เหมาะสมแล้วหรือยัง..

ภาพบนเว็บที่ดูเหมือนจะเป็นโฆษณาแต่กดไปดูรายละเอียดต่อไม่ได้ และปุ่มบนหน้าเว็บที่คนดูไม่ออกว่ามันเป็นปุ่ม (แต่กลับสับสนนึกว่ามันเป็นเพียง graphic ส่วนนึงที่ใช้ตกแต่งเว็บ) เป็นตัวอย่างส่วนนึงของ Affordance ที่ล้มเหลว

Copyright 2018 © UserScientist Co., Ltd. All rights reserved.